შესავალი · პოეტური კინოს მაესტრო
სერგო ფარაჯანოვი: კადრი, როგორც მოძრავი ფერწერა
მეოცე საუკუნის მსოფლიო კინემატოგრაფში რთულია იპოვოთ უფრო ორიგინალური, ექსცენტრული და თავისუფალი შემოქმედი, ვიდრე სერგო ფარაჯანოვია. შემოქმედი, რომელმაც უარი თქვა ტრადიციულ კინოენაზე და კადრი მოძრავ ფერწერულ ტილოდ აქცია, ძველი თბილისის უნიკალური მულტიკულტურული გარემოს პროდუქტი იყო.
მან შეძლო კავკასიური, უკრაინული და აღმოსავლური მითოლოგიის გაერთიანება და შექმნა ესთეტიკა, რომელმაც საბჭოთა ცენზურის კედლები დაანგრია და მსოფლიო აღიარება მოიპოვა.
თავი I · ფესვები და არსენალის ქუჩა
მულტიკულტურული შთაგონება
სერგო ფარაჯანოვი დაიბადა თბილისში, სომხურ ოჯახში. მან ბავშვობა და ახალგაზრდობა ძველი თბილისის იმ ეზოებსა და უბნებში გაატარა, სადაც ერთმანეთს ენები, რელიგიები, მუსიკა და ადათ-წესები ენაცვლებოდა. ეს თეატრალური და ხმაურიანი ქალაქი მისი მთავარი შემოქმედებითი შთაგონების წყაროდ იქცა.
მისი სახლი მთაწმინდაზე, არსენალის ქუჩაზე (ამჟამინდელი კოტე მესხის ქუჩა №7), ათწლეულების განმავლობაში თბილისის არაოფიციალურ კულტურულ ეპიცენტრს წარმოადგენდა. ეს იყო ცოცხალი სახლი-მუზეუმი, სადაც რეჟისორი ნებისმიერ ყოველდღიურ ნივთს, ანტიკვარულ ავეჯს თუ შუშის ნამტვრევს წამებში აქცევდა მაგიურ კოლაჟად.
თავი II · რევოლუცია კინემატოგრაფში
შემოქმედებითი მწვერვალები
მოსკოვის კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის დასრულების შემდეგ, ფარაჯანოვმა კლასიკური ნარატივის მსხვრევა და სრულიად ახალი ვიზუალური ენის შექმნა დაიწყო:
წინაპართა აჩრდილები
უკრაინაში გადაღებულმა ფილმმა „მივიწყებულ წინაპართა აჩრდილები“ საერთაშორისო ფურორი მოახდინა, მიიღო ათობით პრიზი და რეჟისორს მსოფლიო აღიარება მოუტანა.
ბროწეულის ფერი
შემოქმედების მწვერვალი, რომელიც მგოსან საიათნოვას ეძღვნება. სტატიკური, მისტიკური კადრებისგან შემდგარი ფილმი მკვეთრად დაუპირისპირდა საბჭოთა „სოციალისტურ რეალიზმს“.
ციხის კოლაჟები
აბსურდული ბრალდებით პატიმრობისას, კატეგორიული აკრძალვის მიუხედავად, ნაჭრებისგან, მცენარეებისა და ალუმინის თავსახურებისგან ასობით უნიკალური კოლაჟი შექმნა.
„მე ვარ სომეხი, დაბადებული თბილისში, რომელიც უკრაინის ციხეში იჯდა რუსული ნაციონალიზმის ბრალდებით.“ სერგო ფარაჯანოვი
თავი III · ტრიუმფალური დაბრუნება საქართველოში
ქართული შედევრები და მემკვიდრეობა
მსოფლიო ინტელიგენციის (ფელინი, ანტონიონი, გოდარი) პროტესტის შედეგად ფარაჯანოვი ციხიდან ვადაზე ადრე გაათავისუფლეს. 1980-იან წლებში მან კინოში დაბრუნება სწორედ საქართველოში შეძლო. მისი უახლოესი მეგობრის, დიდი ქართველი მსახიობისა და რეჟისორის, დოდო აბაშიძის მხარდაჭერით, „ქართულ ფილმში“ უნიკალური პროექტები დაიბადა.
1984 წელს მათ თანარეჟისორობით გადაიღეს „ამბავი სურამის ციხისა“, ხოლო 1988 წელს შექმნეს „აშიკ-ქერიბი“. ეს ფილმები რეჟისორის გვიანდელი პერიოდის შედევრებად იქცა და ევროპის კინოაკადემიის უმაღლესი შეფასებები დაიმსახურა.
მაესტრო , ერევანში გარდაიცვალა, თუმცა მისი სულიერი სახლი ყოველთვის თბილისი იყო. ქალაქმა ღირსეულად უკვდავყო მისი ხსოვნა — ძველ თბილისში, შარდენის ქუჩაზე, დგას მისი ცნობილი დინამიკური ძეგლი, რომელიც იური მეჩითოვის ლეგენდარული ფოტოს — „ხტომის“ მიხედვით შეიქმნა.
